İYUK Madde 31 Genel Çerçevesi ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa Yapılan Atıflar
İdari yargılama usulünde temel kural, öncelikle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanmasıdır. Ancak bu Kanunda özel bir düzenleme bulunmayan hallerde belirli konular bakımından Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerine başvurulması öngörülmüştür. İYUK madde 31'in birinci fıkrasına göre; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanmaktadır. Ayrıca duruşma sırasında tarafların mahkemenin sükununu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemler ve ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında da aynı Kanun hükümleri esas alınır.
Davanın İhbarı ve Bilirkişi Seçimine İlişkin Özel Durumlar
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa genel bir atıf yapılmış olsa da 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinde davanın ihbarı ve bilirkişilik hususunda özel kurallara yer verilmiştir. Kanun metni uyarınca davanın ihbarı; Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişi müessesesinde ise bilirkişilerin, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilmesi hükme bağlanmıştır. Ayrıca bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. Varsayımsal örnek: İdari mahkemede görülen bir davada teknik bir inceleme yapılması gerektiğinde, mahkeme bilirkişiyi bölge kurulunun hazırladığı listeden seçer ve sürece 6100 sayılı Kanun ile Bilirkişilik Kanunu hükümlerini uygular; bu süreç tek başına davanın kesin olarak kazanılacağı ya da kaybedileceği sonucunu doğurmaz.
Vergi Uyuşmazlıklarında Vergi Usul Kanununun Uygulanması
İdari yargı alanında yer alan vergi uyuşmazlıklarının çözümü için 31. maddenin ikinci fıkrasında özel bir düzenleme getirilmiştir. Bu kural uyarınca, İdari Yargılama Usulü Kanunu ve 31. maddenin ilk fıkrası uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa atıfta bulunulan haller saklı kalmak üzere, vergi uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uygulanmaktadır. Böylece vergi yargılamasındaki özel durumlar bakımından VUK hükümlerine öncelikli bir saklı tutma esası getirilmiştir.
Sık sorulan sorular
İdari yargılamada davanın ihbarı taraf talebi olmadan yapılabilir mi?
Evet, 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır.
Vergi uyuşmazlıklarında Vergi Usul Kanunu hangi şartla uygulanır?
İdari Yargılama Usulü Kanunu ve 31. maddenin birinci fıkrası uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa atıfta bulunulan haller saklı kalmak kaydıyla vergi uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Resmî kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme gerekir.