AVUKATLIK VE HUKUKİ DANIŞMANLIK[email protected]0258 257 57 07

Ceza Hukuku

CMK Madde 133 Kapsamında Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi, belirli suçların bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlendiği şüphesi altında şirket yönetimine kayyım atanmasını düzenler. Düzenleme, kayyımın yetkilerini, ücret ödeme esaslarını ve başvurulabilecek hukuki yolları açıkça belirlemektedir. Ayrıca kayyımların eylemlerinden doğan tazminat sorumluluğuna ilişkin özel hükümler içerir.

Makale16 Kasım 20264 dakika okumaKoçArslan Yayınları

Kayyım Tayininin Şartları ve Atama Kararının Kapsamı

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesinin birinci fıkrasına göre, bir suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde kayyım tayin edilebilir. Soruşturma ve kovuşturma sürecinde bu kararı hâkim veya mahkeme verir. Kayyım atama kararında; yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı açıkça belirtilebilir. Bunun yanı sıra, yönetim organının yetkilerinin tümüyle kayyıma devredilmesi veya yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği de kararda açıkça yer alabilir. Verilen kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıtalarla ilan olunur.

Kayyım Ücretinin Karşılanması ve Hazine İadesi Usulü

CMK 133. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, hâkim veya mahkeme tarafından kayyım hakkında takdir edilen ücret ilk olarak şirket bütçesinden karşılanır. Ancak soruşturma veya kovuşturma süreci sonunda belirli koşullar gerçekleştiğinde ücretin kaynağı hususunda değişiklik yapılır. Eğer soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse ya da yargılama sonucunda beraat kararı verilirse, ücret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamamı kanunî faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır.

Kayyım İşlemlerine Karşı Başvuru Yolları

Kanunun 133. maddesinin üçüncü fıkrasında, atanan kayyımın tesis ettiği işlemlere karşı ilgililerin başvurabileceği hukuki yollar düzenlenmiştir. Buna göre ilgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşı görevli mahkemeye başvurabilirler. Bu başvurularda 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri esas alınır.

Şirket Yönetimine Kayyım Atanabilecek Katalog Suçlar

CMK Madde 133 hükümleri her suç bakımından uygulanamaz; fıkra 4 içerisinde yalnız sayılan katalog suçlarla sınırlı olarak tatbik edilir. Türk Ceza Kanununda yer alan göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), parada sahtecilik (madde 197), fuhuş (madde 227), kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228), zimmet (madde 247), suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282), silahlı örgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde 315) ile Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337) bu kapsamdadır. Ayrıca Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları, Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu, Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar hakkında bu madde hükümleri uygulanabilir.

Kayyımların İşlemlerinden Kaynaklanan Tazminat Sorumluluğu ve Rücu

Beşinci fıkra hükmü uyarınca, bu maddeye göre atanan kayyımların görevleriyle ilgili iş ve işlemlerinden dolayı açılacak tazminat davaları, CMK'nın 142 ila 144 üncü maddeleri uyarınca Devlet aleyhine açılır. İlgili tazminatı ödeyen Devlet, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kayyımlara bir yıl içinde rücu eder. Varsayımsal örnek: Bir şirket bünyesinde uyuşturucu imal ve ticareti işlendiği şüphesiyle kayyım atanması ve kayyımın görevi esnasında hukuka aykırı işlemi nedeniyle zarar doğması durumunda, zarar gören taraf davasını Doğrudan Devlete karşı açar; Devlet ödediği tazminat için görevi kötüye kullanan kayyıma bir yıl içinde rücu hakkını kullanır; bu süreç tek başına sanıkların kesin suçluluğunu veya beraatini göstermez.

Sık sorulan sorular

Kayyım tayin kararında yönetim organının yetkileri nasıl düzenlenebilir?

Atama kararında yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliği kayyımın onayına bağlı kılınabileceği gibi; yönetim organının yetkileri ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkileri tümüyle kayyıma devredilebilir.

Beraat kararı verilmesi halinde ödenen kayyım ücreti ne olur?

Soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde, şirket bütçesinden ödenmiş olan ücretin tamamı kanunî faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır.

Kayyımın görevinden doğan zararlar için kayyıma doğrudan tazminat davası açılabilir mi?

Hayır, kayyımların görevleriyle ilgili iş ve işlemlerinden doğan tazminat davaları 142 ila 144 üncü maddeler uyarınca Devlet aleyhine açılır. Devlet, ödediği tazminatı görevi kötüye kullanan kayyıma bir yıl içinde rücu eder.

Resmî kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme gerekir.

İLETİŞİM

Bir görüşmeyle
başlayalım.

Hukuki meselenizi birlikte değerlendirmek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bize ulaşın