Giriş ve Genel Kural
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında tarafta iradî değişiklik kural olarak karşı tarafın rızasına bağlanmıştır. Kanunun ilgili fıkrası gereğince, bir davada taraf değişikliği ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Ayrıca bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklı tutulmuştur.
Maddi Hata ve Dürüstlük Kuralı Kapsamında Taraf Değişikliği
Karşı tarafın açık rızası aranan genel kuralın yanı sıra kanun metninde belirli istisnalar da öngörülmüştür. Maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi söz konusu olduğunda, karşı tarafın rızası aranmaksızın talep hâkim tarafından kabul edilir. Bu tür durumlarda dürüstlük kuralı ve maddi hata unsurları değerlendirilir.
Kabul Edilebilir Yanılgı ve Yargılama Giderleri
Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder. Varsayımsal örnek: Dava dilekçesinde davalı tarafın unvanında veya adında kabul edilebilir bir yanılgı yapılması durumunda taraf değişikliği talep edilebilir; bu durum doğrudan bir tarafın beraatı veya davanın kazanılması sonucunu doğurmaz, usulü işlemler kanun maddesindeki şartlara göre yürütülür.
Sık sorulan sorular
Tarafta iradî değişiklik karşı tarafın rızası olmadan yapılabilir mi?
Genel kural olarak tarafta iradî değişiklik ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Ancak maddi bir hatadan kaynaklanan, dürüstlük kuralına aykırı olmayan veya kabul edilebilir bir yanılgıya dayanan durumlarda hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.
Taraf değişikliği durumunda davanın tarafı olmaktan çıkarılan kişinin yargılama giderleri nasıl düzenlenir?
Tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması nedeniyle taraf değişikliği kabul edildiğinde, hâkim davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.
Resmî kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme gerekir.