Karar künyesi
- MAHKEME / DAİRE
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
- ESAS NUMARASI
- 2012/11928
- KARAR NUMARASI
- 2012/16705
- KARAR TARİHİ
- 03.07.2012
Karar incelemesi
Uyuşmazlık ve istem
Dava, taraflar arasında akdedilen kira sözleşmesinde kararlaştırılan döviz cinsinden kira bedelinin, değişen ekonomik koşullar ve işlem temelinin çökmesi iddiasıyla artırılması talebine ilişkindir. Davacı kiralayan, sözleşme tarihindeki çıkar dengesinin kendi aleyhine katlanılamayacak derecede bozulduğunu ileri sürerek uyarlama talep etmiştir. Bu kapsamda, yıllık 33.000 Dolar olan kira bedelinin güncel rayiçlere ve ekonomik gerçeklere uygun olarak 70.000 Dolar seviyesine çıkarılması istenmiştir. Mahkemenin bu talebi değerlendirirken hangi objektif kriterleri esas alması gerektiği ve bilirkişi incelemesinin kapsamı uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır.
Mahkemenin gerekçesi
Yargıtay incelemesinde, yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığı ve hatalı emsal seçimi içerdiği tespit edilmiştir. Raporda, dava konusu taşınmazın yüzölçümü ve nitelikleriyle örtüşmeyen, çok daha küçük metrekareli bir işyerinin emsal alınması hukuka aykırı bulunmuştur. Uyarlama davalarında dürüstlük kuralı gereği tarafların karşılıklı menfaatlerinin korunması esas olup, mahkemenin öncelikle işlem temelinin çöküp çökmediğini araştırması gerekmektedir. Eğer sözleşmedeki denge davacı aleyhine katlanılamayacak düzeyde bozulmuşsa, bu durumda hakkaniyete uygun bir bedel tayin edilmelidir. Ancak bu tayin yapılırken kullanılan verilerin somut, karşılaştırılabilir ve taşınmazın gerçek değerini yansıtır nitelikte olması zorunludur. Bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan raporun bu nitelikleri taşımaması, hükmün bozulmasını gerektirmiştir.
Kararın açıkladığı hukuki ayrım
Kira bedelinin uyarlanması, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü durumlar nedeniyle tarafların edimleri arasındaki dengenin aşırı derecede bozulması halinde gündeme gelir. Bu hukuki mekanizmanın işletilebilmesi için işlem temelinin çöktüğünün ve sözleşmeye bağlılık ilkesinin dürüstlük kuralına aykırı sonuçlar doğurduğunun ispatı gerekir. Özellikle döviz bazlı sözleşmelerde, kurlardaki değişimlerin öngörülebilirlik sınırlarını aşıp aşmadığı ve bu durumun taraflardan biri için katlanılamaz bir yük oluşturup oluşturmadığı titizlikle incelenmelidir. Bilirkişi raporları; taşınmazın konumu, büyüklüğü, kullanım amacı ve çevresel faktörler gibi objektif kriterlere dayalı, somut emsallerle desteklenmiş olmalıdır.
Kararın sonucu
Yargıtay, yerel mahkemenin eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı hükmünü hukuka aykırı bulmuştur. Bu gerekçelerle, davalının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının bozulmasına ve yatırılan temyiz harcının istek halinde iadesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 03.07.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Bu yayın, 03.07.2012 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.
