Birlikte İşlenen Suçtan Beraat Halinde Hakaret Suçunda Uzlaştırma Uygulaması

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Adalet Bakanlığı, sanık hakkında şantaj ve tehdit suçlarından beraat kararı verilirken hakaret suçundan adli para cezası tesis edilmesine ilişkin yerel mahkeme kararının kanun yararına bozulmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesinde yürütülen yargılama sürecinde sanık hakkında şantaj, tehdit ve hakaret suçlamaları bir arada değerlendirilmiştir. Olaydaki temel uyuşmazlık, esasen uzlaştırma prosedürü kapsamında yer almayan şantaj suçundan yargılama neticesinde beraat kararı verilmiş olması durumunda, bu suçla birlikte işlendiği iddiasıyla yargılamaya konu edilen hakaret suçu yönünden uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Mahkemenin gerekçesi

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili düzenlemeleri uyarınca, normal şartlarda uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması halinde uzlaşma hükümleri uygulanmamaktadır. Ancak yapılan yargılama sonucunda, uzlaştırma engeli oluşturan ve kapsama girmeyen suçtan sanığın beraatına karar verilmesi durumunda hukuki nitelendirme ve durum esaslı bir değişime uğramaktadır. Somut olay kapsamında yerel mahkemece sanığın şantaj suçundan beraatine karar verilmesiyle birlikte, hakaret suçu üzerindeki uzlaştırma engelleyici hukuki engel tamamen ortadan kalkmış bulunmaktadır. Bu hukuki gelişme neticesinde hakaret suçu tek başına kalmış ve kendiliğinden uzlaştırma usulüne tabi bir suç niteliğine kavuşmuştur. Yerel mahkeme tarafından bu aşamadan sonra Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 254. maddesi gereğince uzlaştırma işlemlerinin resen başlatılması ve bu usul tamamlanmadan karar verilmemesi gerekirken, uzlaşma hükümleri uygulanmaksızın doğrudan mahkumiyet ve ceza tayinine gidilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Uzlaştırmaya tabi bir suçun, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmesi sebebiyle başlangıçta uzlaştırma dışı kalması hallerinde, kovuşturma aşamasında engel suçtan beraat kararı verilirse uzlaştırma engeli ortadan kalkar. Birlikte işlenme kuralı, suçun sabit olmaması ve beraat hükmü kurulması ile hukuki geçerliliğini yitirir. Bu aşamada mahkeme, kalan suç yönünden CMK'nın 254. maddesindeki kanuni yükümlülüğü uyarınca uzlaştırma usulünü derhal işletmekle mükelleftir. Uzlaştırma prosedürü tamamlanıp sonuçlandırılmadan sanık hakkında doğrudan mahkumiyet kararı tesis edilmesi kanuna aykırılık teşkil eder.

Kararın sonucu

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen tebliğnamedeki kanun yararına bozma talebi ve sunulan gerekçeler yerinde görülmüştür. Bu doğrultuda, sanık hakkında hakaret suçuna ilişkin olarak verilen İzmir 6. Asliye Ceza Mahkemesinin kararı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca oy birliğiyle bozulmuştur. Kanunun 309. maddesinin 4-b fıkrası gereğince gerekli müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince tamamlanmasına ve dosyanın Yüksek Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na tevdi edilmesine karar verilmiştir.

Sanık ... hakkında hakaret suçuna ilişkin İzmir 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 14/11/2017 tarihli ve 2017/705 esas, 2017/622 sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA

Bu yayın, 08.01.2019 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.