Danıştay 4. Daire: Tescilli Yapıya Bitişik Taşınmazlarda Koruma Kurulu Kararı Olmaksızın Belediyenin Yıkım Yetkisi

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Uyuşmazlık, 2. grup korunması gereken kültür varlığı olarak tescilli bir esere bitişik konumda bulunan taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen uygulamalara yönelik tesis edilen yıkım ve idari işlemlerin hukuka uygunluğuna ilişkindir. Davacı, tescilli yapıya komşu olan taşınmazda Koruma Bölge Kurulu kararı alınmadan işlem tesis edilemeyeceğini iddia etmiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi, tescilli esere bitişik yapılarda kurul kararı olmaksızın işlem yapılamayacağı gerekçesiyle davaya konu işlemlerin iptaline karar vermiştir. Temyiz aşamasında temel hukuki sorun, tescilli yapıya bitişik taşınmazlarda belediyenin doğrudan işlem tesis etme yetkisinin kurul kararı şartına bağlı olup olmadığıdır.

Mahkemenin gerekçesi

Danıştay 4. Daire, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca kamu kurumları ve belediyelerin koruma kurullarının kararlarına uymakla yükümlü olduğunu vurgulamıştır. Eğer ilgili koruma bölge kurulu tarafından verilmiş bir yıkım kararı mevcutsa, belediyenin bu kararı uygulama noktasında bağlı yetkisi bulunmaktadır. Ancak, kurulun bu yönde bir kararı bulunmadığı durumlarda, taşınmazın tescilli esere bitişik olması belediyenin kendi görev alanına giren mevzuat uyarınca işlem tesis etmesine engel teşkil etmez. Boğaziçi Kanunu ve ilgili imar mevzuatı kapsamında belediyenin sahip olduğu yetkiler, kurulun sessiz kaldığı veya henüz karar almadığı durumlarda da geçerliliğini korumaktadır. Bu nedenle, kurul kararı yokluğu tek başına işlemi sakatlamaz.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Kültür varlıklarının korunması hukukunda, koruma bölge kurullarının yıkım kararları belediyeler için icrası zorunlu bir talimat niteliğindedir. Bununla birlikte, kurulun yıkım yönünde bir irade ortaya koymadığı hallerde, belediyenin genel imar mevzuatı veya özel kanunlar (Boğaziçi Kanunu gibi) çerçevesinde aykırı yapılaşmaya müdahale etme yetkisi ortadan kalkmamaktadır. Tescilli yapıya komşu olmak, belediyenin denetim ve yıkım yetkisini askıya alan bir durum değildir; kurul kararı olmasa da belediye tarafından işlem tesis edilebilir.

Kararın sonucu

Danıştay, açıklanan gerekçelerle davalı idarenin temyiz istemini kabul etmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesinin iptale ilişkin kararının bozulmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilgili daireye gönderilmesine 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verilmiştir.

Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Bu yayın, 18.12.2025 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.