Danıştay 8. Dairesi'nin 6592 Sayılı Kanun Değişikliği Sonrası Çevre Uyum Teminatı Cezalarına İlişkin Kararı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Uyuşmazlık, davacı maden ruhsat sahibi şirket adına verilen idari para cezasının hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir. Davacı şirket, 2015 yılı çevre ile uyum teminatını süresinde yatırmadığı gerekçesiyle idari para cezası yaptırımıyla karşılaşmıştır. İlk derece mahkemesi ve istinaf mercii, ilgili yasal değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 2015 yılı için teminat iradı yapılmadığının sabit olduğu gerekçesiyle cezayı hukuka uygun bularak davanın reddine karar vermiştir. Temyiz aşamasında ise söz konusu idari yaptırımın kanunilik ilkesi ve zamansal uygulama kuralları yönünden denetimi talep edilmiştir.

Mahkemenin gerekçesi

Danıştay 8. Dairesi, 18/02/2015 tarihinde yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin değiştirildiğini saptamıştır. Bu yasal düzenleme ile teminat ve harç uygulaması tümüyle kaldırılarak yerine ruhsat bedeli sistemi getirilmiş ve yeni sistemde ödeme yapılmaması durumunda farklı yaptırımlar öngörülmüştür. Yüksek Mahkeme, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan kanunilik ilkesine dikkat çekmiştir. Buna göre idari yaptırım uygulanacak fiilin ve cezasının açıkça kanunla belirlenmesi gerekmektedir. Somut olayda yasal değişikliğin yürürlüğe girdiği 18/02/2015 tarihi itibarıyla, dava konusu 2015 yılı çevre uyum teminatının son ödeme zamanı olan Haziran ayı sonu henüz gelmemiştir. Dolayısıyla vadesi gelmemiş ve yürürlükten kalkan bir yükümlülük nedeniyle ceza kesilmesi kanunilik ilkesine aykırı görülerek Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuştur.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Karar, idari yaptırımlarda Kabahatler Kanunu m. 4 uyarınca geçerli olan kanunilik ilkesinin sınırlarını çizmektedir. Yasal düzenleme değişikliklerinde, idari yaptırıma konu edilecek borç veya yükümlülüğün muaccel olduğu (ödeme zamanının geldiği) an esas alınmalıdır. Mevzuat değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte henüz vadesi gelmemiş bir yükümlülüğün, yürürlükten kaldırılan eski kanun hükümlerine dayandırılması veya şekil değiştirmiş ceza rejimleriyle cezalandırılması hukuka aykırıdır. İdari ceza verilebilmesi için hem fiilin işlendiği ya da yükümlülüğün muaccel olduğu tarihte hukuken geçerli bir ceza normunun bulunması hem de kanunun öngördüğü koşulların somut olayda tam olarak gerçekleşmesi şarttır.

Kararın sonucu

Danıştay 8. Dairesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine uygun bulduğu temyiz istemini kabul etmiştir. Bu doğrultuda, dava konusu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. Dosya, bozma kararı üzerine yeniden bir karar verilmek üzere ilgili Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Bu yayın, 02.04.2024 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.