Karar künyesi
- MAHKEME / DAİRE
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
- ESAS NUMARASI
- 2017/1941
- KARAR NUMARASI
- 2019/475
- KARAR TARİHİ
- 18.04.2019
Karar incelemesi
Uyuşmazlık ve istem
Uyuşmazlık, Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi uyarınca tarafların anlaşması üzerine verilen boşanma kararından sonra, ancak bu karar henüz kesinleşmeden önce eşlerden birinin anlaşma iradesinden dönmesinin hukuki sonuçları üzerinedir. Davacı tarafın açtığı davada yerel mahkeme anlaşmalı boşanma şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Temel mesele, karar kesinleşinceye kadar tarafların mali sonuçlar ve çocukların durumu hakkındaki irade beyanlarından dönüp dönemeyecekleri ve bu durumun davayı çekişmeli hale getirip getirmeyeceğidir.
Mahkemenin gerekçesi
Mahkeme çoğunluğu, anlaşmalı boşanma davasında verilen kararın kesinleşmesine kadar eşlerin gerek boşanma gerekse boşanmanın ferileri konusundaki iradelerinden dönmelerini engelleyen bir kanun hükmü bulunmadığını tespit etmiştir. Davacı eşin davadan feragat hakkı bulunurken, davalı eşin anlaşmayla mutlak surette bağlı tutulmasının 'silahların eşitliği' ilkesine aykırı olacağı değerlendirilmiştir. Anlaşmalı boşanma protokolü Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir sözleşme niteliğinde olup, irade sakatlığı iddialarına veya genel hükümlere göre denetime tabidir. Bu nedenle, taraflardan birinin hüküm kesinleşmeden önce anlaşmadan vazgeçtiğini bildirmesi halinde, mahkemenin taraflara iddia ve savunmalarını sunma imkânı tanıyarak yargılamayı çekişmeli boşanma (TMK m. 166/1-2) prosedürüne göre sürdürmesi zorunludur.
Kararın açıkladığı hukuki ayrım
Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı kuralı istisna tutulmuş olsa da, bu durum ancak TMK m. 166/3 koşullarının karar kesinleşene kadar muhafaza edilmesi halinde geçerlidir. Karar kesinleşmeden önce tarafların anlaşma iradesinden dönmesi, davanın temelindeki 'uzlaşma' zeminini ortadan kaldırır. Bu durumda mahkeme, tarafların sunduğu protokolü infazda tereddüt yaratmayacak şekilde hükme geçirmeli ancak bir tarafın rücusu halinde davayı çekişmeli yargılama usulüne tahvil ederek delilleri toplamalıdır.
Karşı oy
Karşı oy gerekçesinde, anlaşmalı boşanma iradesinin bozucu yenilik doğurucu bir hak olduğu ve mahkeme huzurunda kullanılmakla tükeneceği savunulmuştur. Azınlık görüşüne göre, usulüne uygun gerçekleşen anlaşmalı boşanma kararından sonra tarafların herhangi bir sebep göstermeksizin beyanlarından dönmesinin yasal dayanağı yoktur; davanın çekişmeli hale gelmesi ancak irade sakatlığı iddialarının ispatlanması şartına bağlı olmalıdır.
Kararın sonucu
Hukuk Genel Kurulu, direnme kararının Özel Daire bozma ilamında belirtilen nedenlerle bozulmasına, temyiz peşin harcının yatırana iadesine ve karar düzeltme yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar vermiştir.
gereğince BOZULMASINA, istek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana iadesine, aynı Kanunun 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 18.04.2019 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla karar verildi.
Bu yayın, 18.04.2019 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.
