Velayet Sahibi Annenin Çocuğun Soyadını Değiştirme Talebi ve Üstün Yarar Ölçütü

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Uyuşmazlık, boşanma kararı sonrasında çocuğun velayet hakkı kendisine verilen annenin, çocuğun mevcut soyadının kendi kızlık soyadı ile değiştirilmesi talebine ilişkindir. Davacı anne, velayet hakkına dayanarak çocuğun soyadının değiştirilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi ise velayet hakkının anneye çocuğun soyadını değiştirme amacıyla dava açma yetkisi ve hakkı vermediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Temyiz incelemesinde hukuki mesele, velayet sahibi annenin soyadı değişikliği talep edip edemeyeceği ve bu talebin kabulü için hangi hukuki ölçütlerin aranacağı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemenin gerekçesi

Yargıtay temyiz incelemesinde, Anayasa Mahkemesi'nin emsal kararlarına dayanarak, boşanma sonrasında velayet hakkı kapsamında çocuğun soyadını seçme yetkisinin yalnızca erkeğe tanınıp kadına tanınmamasının Anayasa'nın eşitlik ve ailenin korunması ilkelerine aykırı olduğunu ve cinsiyete dayalı bir ayrımcılık oluşturacağını vurgulamıştır. Bu doğrultuda, velayet hakkı sahibi annenin soyadı değişikliği davası açma hakkının bulunduğu kabul edilmiştir. Ancak bu hak sınırsız ve keyfi bir yetki niteliğinde değildir. Çocuğun üstün yararı ilkesi gereğince, velayet kendisine verilen anne, hiçbir somut gerekçe göstermeksizin sırf velayetin kendisinde bulunduğunu ileri sürerek çocuğa kendi kızlık soyadının verilmesini talep edemez. Çocuğun soyadının değiştirilebilmesi için çocuğun ruhsal, gelişimsel ve sosyal durumu bakımından soyadı değişikliğinde somut bir üstün yararının bulunması şarttır. Somut olay incelendiğinde, çocuğun soyadının annenin kızlık soyadı ile değiştirilmesinde çocuğun üstün yararının bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin anneye dava hakkı tanımayan hatalı gerekçesi kaldırılmış; davanın reddi kararı, çocuğun üstün yararının bulunmadığı gerekçesiyle değiştirilerek ve düzeltilerek onanmıştır.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Karar, velayet hakkı sahibi olan annenin çocuğun soyadını değiştirme davası açma yetkisinin bulunduğunu net olarak ortaya koymuştur. Kadın ve erkek arasında velayet hakkının kullanılması bakımından cinsiyet eşitliği esas alınmış, ancak bu hakkın kullanımı mutlak bir serbestiye bağlanmamıştır. Velayeti elinde tutan ebeveynin çocuğun soyadını değiştirebilmesi için her somut olayın özelliklerine göre çocuğun üstün yararının mevcudiyeti aranmaktadır. Haklı ve somut gerekçelerle desteklenmeyen, çocuğun yararına olduğu ispatlanamayan soyadı değişikliği taleplerinin reddi gerekmektedir.

Kararın sonucu

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davanın reddine ilişkin yerel mahkeme kararı gerekçesini değiştirerek ve düzelterek onamıştır. Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verilmiştir.

Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple davanın reddine dair gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 06.11.2018 (Salı)

Bu yayın, 06.11.2018 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.