Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin İşletmesel Karar ve Feshin Son Çare Olması İlkesi Kararı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin yazılı bir fesih bildirimi yapılmaksızın, hiçbir haklı ve geçerli neden gösterilmeksizin sona erdirildiğini ileri sürmüştür. İşveren yetkililerince “bir daha gelmeyin” denilerek toplu çıkış yaptırıldığını belirten davacı taraf, yapılan feshin geçersizliğinin tespitini ve davacının işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf feshin haklı ve geçerli sebeplere dayandığını savunmuş; davayı inceleyen İlk Derece Mahkemesi ise iş sözleşmesinin kanunda öngörülen şartlara uygun bir bildirimle feshedilmediği, İş Kanunu uyarınca aranan şekil ve esas koşullarının sağlanamadığı ve haklı nedenin davalı işveren tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davanın kabulüne ve feshin geçersizliğine hükmetmiştir.

Mahkemenin gerekçesi

Temyiz incelemesini gerçekleştiren Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, işverenin işletmesel karar alma ve organizasyonel yapılandırmaya gitme serbestisinin bulunduğunu vurgulamıştır. İşletmesel karar söz konusu olduğunda, bu kararın yararlı, amaca uygun veya ekonomik açıdan mantıklı olup olmadığı yönünde bir yargısal inceleme yapılamayacağı, işletmesel kararların yerindelik denetimine tabi tutulamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Ancak işletmesel kararın uygulanması neticesinde iş sözleşmesinin feshine gidiliyorsa, feshin son çare olması (ultima ratio) ilkesinin denetimi zorunludur. Mahkemece yapılması gereken inceleme, davalı şirketin fesih tarihi itibarıyla davacıyı çalıştırabileceği başkaca işyerlerinin veya boş kadrolarının bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Ayrıca fesih tarihinden kısa bir süre önce ve kısa bir süre sonra davacı ile aynı veya benzer vasıflarda yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli, feshin kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelip gelmediği hususu eksiksiz olarak aydınlatılmalıdır.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Karar, iş hukuku uygulamasında işletmesel karar özgürlüğü ile feshin son çare olması ilkesi arasındaki hassas sınırı çizmektedir. İşveren işletmesel kararları alırken serbestiye sahip olsa da, bu kararın sonucunda işçinin sözleşmesini feshetmeden önce organizasyon bünyesindeki diğer işyerlerini gözden geçirmek ve işçiyi niteliklerine uygun başka bir pozisyonda değerlendirme imkanını aramakla yükümlüdür. İşverenin fesih öncesi ve sonrasındaki yakın dönemde aynı nitelikte yeni personel istihdam edip etmediğinin incelenmesi, feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığının belirlenmesinde temel ilke olarak kabul edilmiştir.

Kararın sonucu

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının belirtilen eksik araştırma ve inceleme sebebiyle BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA karar vermiştir. Karar doğrultusunda dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine iletilmesine hükmedilmiştir. Ayrıca davalı tarafça peşin yatırılan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine 02.03.2017 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verilmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 02.03.2017 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Bu yayın, 02.03.2017 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.