Yargıtay 6. Hukuk Dairesi: İfa Talebi ile Seçimlik Cezai Şartın Birleşemeyeceği ve Gecikme Tazminatında Zamanaşımı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında davacı arsa sahibine teslim edilmesi kararlaştırılan dükkanın süresinde teslim edilmemesi hususundan kaynaklanmaktadır. Davacı arsa sahibi, sözleşmede kararlaştırılan dükkanın teslim edilmediğini ileri sürerek dükkanın teslimini, teslim edilmemesi halinde rayiç değerinin ödenmesini, ayrıca kira kaybı ile cezai şartın tahsilini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince dükkanın süresinde teslim edilmediği gerekçesiyle rayiç değer ile yapım bedelinin iki katı tutarındaki cezai şartın tahsiline, gecikme tazminatının ise reddine karar verilmiş; hüküm temyiz edilmiştir.

Mahkemenin gerekçesi

Mahkemece yapılan incelemede, sözleşmede yer alan cezai şart düzenlemesinin seçimlik ceza niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Borçlar Kanunu kuralları gereğince alacaklı, borcun ifasını veya ifa yerine geçen rayiç değerini talep ettiği takdirde artık seçimlik cezai şartın ödenmesini isteyemez. Davacı arsa sahibi tercihini borcun ifası veya rayiç değeri yönünde kullandığından cezai şart talebinin reddi gerekmektedir. İkinci olarak gecikme tazminatı alacaklarında zamanaşımı değerlendirilmiştir. Gecikme tazminatına ilişkin zamanaşımı süresi fiili teslim tarihinden itibaren değil, bağımsız bölümün sözleşmeye göre teslim edilmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava tarihi itibariyle geriye doğru beş yıllık sürenin dolduğu tarihten önceki döneme ait gecikme tazminatı alacakları zamanaşımına uğramış olup mahkemece bu ilkelere aykırı karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde seçimlik cezai şart, aynen ifadan veya ifa yerine geçen rayiç bedel talebinden vazgeçilmediği sürece istenemez; davacının ifayı seçmesi halinde seçimlik ceza hakkı düşer. Ayrıca müteahhitin borcunu zamanında ifa etmemesinden doğan gecikme tazminatı alacaklarında zamanaşımının başlangıcı, gayrimenkulün fiilen teslim edildiği tarih değil, sözleşme uyarınca teslim edilmesi gereken tarihtir. Bu tarihten itibaren geriye doğru beş yıllık zamanaşımı süresi dikkate alınarak tazminat hesabı yapılmalıdır.

Kararın sonucu

Açıklanan gerekçelerle davalı tarafın temyiz itirazlarının kabulüne ve İlk Derece Mahkemesi kararı üzerindeki denetim sonucunda hükmün davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir. Ayrıca duruşma vekalet ücretinin davacıdan tahsiline ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı şirkete iadesine oy birliğiyle karar verilmiştir.

yararına BOZULMASINA, 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtaydaki duruşmada vekille temsil olunan davalıya verilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı Soykaya İnşaat Mekanik Tesisat İmalat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi'ne iadesine,

Bu yayın, 14.11.2023 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.