Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin Kira Bedelinin Tespiti ile Uyarlanması Ayrımına İlişkin Kararı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Uyuşmazlık, davacı kiracının 01/01/2009-31/12/2009 dönemi için yıllık kira bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir. Davacı taraf, ülke ve bölge genelinde ekonomik dengelerin fevkalade bozulduğunu, emsal taşınmazların daha düşük bedellerle kiracı bekler hale geldiğini ileri sürmüştür. Ayrıca aynı bölgede benzer gerekçelerle çok sayıda uyarlama davası açıldığını belirterek, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde kira bedelinin yeniden değerlendirilmesini ve günün değişen koşullarına göre uyarlanmasını talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda talep kabul edilmiş, ancak kararın hukuki nitelendirme yönü ile uyarlama şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususu temyiz incelemesine konu edilmiştir.

Mahkemenin gerekçesi

Yargıtay Dairesi tarafından yapılan temyiz incelemesinde; davacının talebinin esasen kira bedelinin tespiti değil, sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması mahiyetinde olduğu açıkça vurgulanmıştır. Sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü durumlar nedeniyle edimler arasındaki dengenin katlanılamaz derecede bozulması durumunda gündeme gelen uyarlama davasının kendine özgü şartları bulunmaktadır. Dosya içeriği ve bilirkişi raporu incelendiğinde, mevzuatta ve kökleşmiş içtihatlarda aranan anlamda işlem temelinin çökmesine yol açacak bir uyarlama şartının gerçekleşmediği ve bu hususun bilirkişi tarafından da tespit edildiği anlaşılmıştır. Yerel mahkemenin, davanın hukuki nitelendirmesinde yanılgıya düşerek ve gerekli uyarlama koşulları oluşmadığı halde istemi kabul etmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür. Dolayısıyla, koşulları oluşmayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanlış nitelendirme ile yazılı şekilde kabul kararı tesis edilmesi bozma nedeni sayılmıştır.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Kira sözleşmelerinde tarafların edimleri arasındaki dengenin sonradan olağanüstü ve öngörülemeyen sebeplerle bozulması halinde dürüstlük kuralı çerçevesinde sözleşmenin uyarlanması talep edilebilir. Ancak her ekonomik dalgalanma, piyasada yaşanan daralma veya emsal kira bedellerindeki düşüş tek başına sözleşmenin uyarlanması davasının kabulünü gerektirmez. Hakim, davacının talebinin kira bedelinin tespiti mi yoksa uyarlama mı olduğunu doğru nitelendirmeli ve davanın türüne uygun olarak sunulan deliller ile bilirkişi raporunu titizlikle değerlendirmelidir. İşlem temelinin çökmesi şartları somut olayda gerçekleşmemişse, istemin kira tespiti biçiminde yanlış nitelendirilerek kabul edilmesi kanuna aykırılık oluşturur.

Kararın sonucu

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, açıklanan tüm bu gerekçelerle temyiz itirazlarını kabul ederek, 6100 sayılı HMK'ya 6217 sayılı Kanunla eklenen geçici 3. madde hükmü gözetilerek HUMK'nın 428. maddesi uyarınca yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA karar vermiştir. Ayrıca isteği halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine 25/12/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 25/12/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Bu yayın, 25.12.2014 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.