Yargıtay 7. Hukuk Dairesi: Üçüncü Kişiden Edinilen Taşınmazlar ve Taşınır Mal Devirlerinde Muris Muvazaası ile Tenkis Ayrımı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Davacılar vekili, mirasbırakan tarafından gerçekleştirilen taşınmaz, pay, araç ve dolmuş hattı devirlerinin muvazaalı olduğunu, tanık beyanlarının ve lehlerine olan hususların göz önünde bulundurulmadığını, bilirkişi raporlarının da hatalı değerlendirildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; 116 ada 166 parsel sayılı taşınmazın 1/2 payının edinimi sırasında davalının yaşının küçük olması ve velayeten işlem yapılması sebebiyle iptal ve tescil kararı verilmiş, diğer talepler yönünden ise davacıların saklı paylarına bir tecavüz bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlık, mirasbırakan tarafından üçüncü kişilerden bedeli ödenerek davalı adına tescil ettirilen taşınmazlar ile araç ve dolmuş hattı devirlerinde 01.04.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı'nın uygulanıp uygulanamayacağı ve tenkis koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Mahkemenin gerekçesi

Yargıtay incelemesinde, davalının üçüncü kişilerden edindiği taşınmazlar ve taşınmaz payları ile araçlar ve mirasbırakanın devrettiği dolmuş hattı bakımından 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın uygulanma olanağının bulunmadığı açıkça vurgulanmıştır. Bu tür mal varlığı devirlerinde ancak gizli bağış olgusunun kanıtlanması halinde tenkis hükümlerinin uygulanabileceği belirtilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 565/3. maddesi gereğince mirasbırakanın ölümünden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamaların koşulsuz tenkise tabi tutulduğu; ölümünden önceki bir yıldan daha önce yapılan bağışlamalarda ise ancak saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla hareket edildiğinin açık olması halinde TMK'nın 565/4. maddesi uyarınca tenkisin mümkün olacağı açıklanmıştır. Dosya kapsamında yapılan hesaplamalar neticesinde, davacıların saklı paylarına herhangi bir tecavüzün bulunmadığı ve temlik harici intikal eden mallarla saklı paylarını aldıkları anlaşıldığından, yerel mahkemenin direnme veya bozmaya uyarak verdiği karar usul ve kanuna uygun bulunmuştur.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

Mirasbırakanın doğrudan kendi adına tapuda kayıtlı olan bir taşınmazı devretmeyip, bedelini ödemek suretiyle üçüncü bir kişiden davalı adına tescil ettirmesi durumunda muris muvazaası hukuki sebebine dayalı tapu iptali ve tescil davası açılamaz. Aynı kural, araç ve dolmuş hattı gibi taşınır nitelikteki mal ve hakların devrinde de geçerlidir. Bu tür kazandırmalar ancak gizli bağış niteliğinde değerlendirilerek koşulları varsa tenkis davasına konu edilebilir. Tenkis davasının kabul edilebilmesi için ise öncelikle saklı payın zedelenmiş olması ilk şarttır. Mirasbırakanın ölümünden bir yıldan daha önce yaptığı bağışlarda tenkis kararı verilebilmesi için, yapılan kazandırmanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla gerçekleştirildiğinin açıkça ispatlanması zorunludur.

Kararın sonucu

Açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir. Kararda ayrıca yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine, dosyanın ilgili mahkemesine gönderilmesine ve kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar kılınmıştır.

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA

Bu yayın, 04.03.2026 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.