Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin İşletmesel Kararların Yargısal Denetimi ve Keyfilik İddiasında İspat Yüküne İlişkin Kararı

Karar incelemesi

Uyuşmazlık ve istem

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli bir neden gösterilmeksizin feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi yaptığı yargılama sonucunda, fesih tarihinden sonra işverence aynı pozisyona yeni bir işçinin alındığını tespit etmiştir. Mahkeme, bu durumun feshin son çare olması ilkesi ve tutarlılık ilkesi ile bağdaşmadığı gerekçesiyle davalı işveren tarafından yapılan feshin geçerli nedene dayanmadığı kanaatine varmış ve davanın kabulüne karar vermiştir. Uyuşmazlık, işverenin işletmesel kararının yargısal denetiminin sınırları ile keyfilik denetiminde ispat yükünün hangi tarafa ait olduğu noktalarında toplanmaktadır.

Mahkemenin gerekçesi

Yargıtay incelemesinde, işletmesel kararların yargısal denetimi yapılırken hakimin yetki sınırlarının gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yargıç, işverenin aldığı işletmesel kararın amaca uygun, yararlı veya doğru olup olmadığını denetleyemez; dolayısıyla kararın hatalı olduğu gerekçesiyle feshin geçersizliği sonucuna varamaz. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2. maddesi uyarınca feshin biçimsel ve içerik yönünden geçerli nedene dayandığını ispat yükü davalı işverendedir. İşveren istihdam fazlalığının oluştuğunu ve feshin kaçınılmaz hale geldiğini kanıtlamalıdır. Buna karşılık, işverenin işletmesel kararı uygularken veya fesihte keyfi davrandığı yönündeki iddialar bakımından durum farklılık arz eder. Keyfilik denetiminde işverenin keyfi hareket ettiğini ileri süren davacı işçi olduğundan, genel ispat kuralı gereğince bu hususu kanıtlama yükümlülüğü de işçiye aittir. Yerel mahkemenin bu ilkeleri dikkate almaksızın eksik inceleme ile hüküm kurması hatalı görülmüş ve karar bozmayı gerektirmiştir.

Kararın açıkladığı hukuki ayrım

İşletmesel kararlar söz konusu olduğunda, alınan kararın yararlı ya da amaca uygun olup olmadığı hususunda bir yargısal inceleme yapılamaz. Kararın içeriği ve amacı işverenin serbestisindedir; kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. Feshin geçerli nedene dayandığının ispatı kanunen işverenin yükümlülüğünde olmakla birlikte, fesihte veya işletmesel kararın uygulanmasında işverenin keyfi davrandığı iddiası gündeme geldiğinde genel ispat kuralları işletilir ve bu durumu kanıtlama yükü işçiye düşer.

Kararın sonucu

Temyiz olunan yerel mahkeme kararının açıklanan gerekçelerle bozulmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine ve kararın kesin olmak üzere 04.11.2015 tarihinde verildiğine hükmedilmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 04.11.2015 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.

Bu yayın, 04.11.2015 tarihli kararın kaynak metnine dayanan bir incelemedir. Kararın kesinleştiği veya aynı sonucun başka uyuşmazlıklarda uygulanacağı varsayılmamıştır. Güncel mevzuat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.