Is kazasi tazminat davalari, isyerinde calisan bir iscinin is kazasi sonucu yaralanmasi veya olmesi halinde, isverenin sorumlulugunda dogan maddi ve manevi zararlarin karsilanmasi amaciyla acilan davalardir. Bu davalar, is kazasina maruz kalan iscinin kendisi veya yakinlari tarafindan acilabilir. Hem asıl isverene hem de alt isverenlere (taseronlara) karsi dava acmak mumkundur. Ozellikle insaat, madencilik gibi riskli is kollarinda is kazalari siklikla yasanmakta ve sonucunda tazminat talepleri gundeme gelmektedir. Is kazasi sayilabilecek olaylar, ilgili kanunlarda acikca belirtilmis olup, is kazasi tazminat davalarinda hangi zararlarin talep edilebilecegi, zamanaşımı sureleri ve yetkili mahkemeler gibi konular da kanun ve yargitay kararlarina bagli olarak sekillenmektedir. Gerek maddi gerekse manevi tazminat taleplerinde, olayın detayları ve tarafların kusur oranlari büyük önem tasir. Bu yazida, is kazasi tazminat davalarinin sartlari, hangi durumlarda acilabilecegi, yargitay kararlarinin uygulamaya etkisi ve davalarin sureci hakkinda bilgi bulabilirsiniz.

Is kazasi tazminat davasi sartlari

Is kazasi tazminat davasi acilabilmesi icin oncelikle bir is kazasi meydana gelmis olmalidir. 5510 sayili Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 13. maddesi, is kazasi sayilacak halleri acikca belirlemistir. Isyerinde meydana gelen her turlu bedensel ya da ruhsal zarar, is kazasi olarak kabul edilir. Bu zararlarin nasil meydana geldiginden bagimsiz olarak, olay isyerinde gerceklesmisse tazminat davasina konu olabilir. Ornegin, bir isci calisirken isyerinde kalp krizi gecirirse bu da is kazasi kapsamindadir. Isverenin sagladigi tasitla ise gidip gelirken yasanan trafik kazalari da is kazasi olarak degerlendirilir. Bir iscinin, gorevli olarak baska bir yere gonderilmesi halinde yolda basina gelen kazalar da bu kapsamdadir. Pratik bir ornek olarak, bir elektrik ustasinin asansorden duserek yaralanmasi durumunda, hem asıl isveren hem de taseron sirketlere karsi tazminat davasi acilabilir. Davanin acilabilmesi icin, kazanin Sosyal Guvenlik Kurumu’na bildirilmesi gereklidir. Kurum, olayın is kazasi olup olmadigini inceleyerek rapor duzenler. Eger SGK olayi is kazasi olarak kabul etmezse, “is kazasinin tespiti davası” acmak gerekir. Bu dava sonucunda kazanin is kazasi oldugu kesinlesirse, tazminat davasi acilabilir. Tum bu surecler, Yargitay 21. Hukuk Dairesi’nin 2015/5902 ve 2015/1648 sayili kararlarinda da acikca belirtilmistir.

Tazminat talepleri ve hesaplama

Is kazasi tazminat davalarinda hem maddi hem de manevi zararlar talep edilebilir. Maddi tazminat, gecici veya surekli isgoremezlik nedeniyle yasanan kazanc kayiplari, tedavi giderleri ve ekonomik gelecegin sarsilmasindan dogan zararlar gibi unsurlari icerir. Ornegin, bir isci is kazasi nedeniyle altı ay calisamaz hale gelirse, bu sure boyunca kaybettigi ucretler maddi tazminat kapsamindadir. Olum halinde ise, cenaze giderleri, olume kadar gecen suredeki tedavi masraflari ve “destekten yoksun kalma tazminati” talep edilebilir. Bu tazminat, olume bagli olarak ailenin maddi kaybini karsilamayi amaclar. Manevi tazminat ise, is kazasi sonucu yasanan aci, elem ve uzuntu icin uygun bir miktar paranin odemesini icerir. Yargitay kararlarinda, manevi tazminatin miktarinin belirlenmesinde olayın agirligi, taraflarin kusur oranlari, ekonomik durumlar ve paranin satın alma gucu gibi kriterler dikkate alinmaktadir. Ornegin, bir is kazasi sonucu isci %100 oraninda surekli isgoremez hale gelirse, hem yuksek maddi hem de manevi tazminat talep edilebilir. Yargitay 21. Hukuk Dairesi’nin 2015/20735 ve 2015/19406 sayili kararlarinda, manevi tazminat miktarinin fazla veya az takdir edilmesi, bozma nedeni olarak belirtilmistir.

Zamanasimi ve yetkili mahkeme

Is kazasi nedeniyle tazminat davasinda genel zamanasimi suresi, kazanin meydana geldigi tarihten itibaren 10 yildir. Ancak, eger is kazasi ile ilgili bir ceza davası da acilmis ve ceza davasinin zamanasimi suresi daha uzunsa, bu sure tazminat davasi icin de uygulanir. Ornegin, iki iscinin olumune neden olan bir kazada, ceza davasinin zamanasimi 15 yildir ve bu sure tazminat davasina da yansir. Yaralanma halinde ise genellikle 10 yillik sure gecerlidir. Maluliyet oraninin sonradan artmasi durumunda ise zamanasimi, yeni raporun kesinlestigi tarihten itibaren baslar. Yetkili mahkeme ise, davalinin yerlesim yeri, kazanin oldugu yer veya zarar gorenin yerlesim yeri is mahkemesidir. Pratikte, bir isci Izmir’de kaza gecirdiyse, Izmir is mahkemesinde dava acabilir. Yargitay 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/2469 ve 2016/15113 sayili kararlarinda, yetkili mahkeme ve destekten yoksun kalma tazminati acikca degerlendirilmistir.

Sonuç: Is kazasi tazminat davalari, hem isciler hem de isverenler icin buyuk onem tasir. Dava surecinde, kazanin is kazasi olarak tespiti, zararlarin dogru hesaplanmasi ve dogru mahkemede dava acilmasi gereklidir. Yargitay kararlarinda da vurgulandigi gibi, sureclerin eksiksiz takip edilmesi, hem tazminat haklarinin hem de adaletin saglanmasi acisindan elzemdir. Is kazasi tazminat davalarinda profesyonel hukuki destek almak, hak kaybini onler ve davanin basariyla sonuclanmasina yardimci olur.