Anayasa Mahkemesine yapılan başvurular, Türkiye’de bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması açısından büyük önem taşır. Ancak, bu yola başvurabilmek için belirli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu şartlar, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde ortak güvence altına alınan hakların ihlal edilmesi, kamu gücü kullanılarak gerçekleştirilmiş olması, olağan hukuk yollarının tükenmiş olması ve ihlal iddiasının yargılama sürecinde açıkça dile getirilmiş olmasını içerir. Bu içerikte, Anayasa Mahkemesine başvuru süreci, başvurunun koşulları ve bu süreçte dikkat edilmesi gerekenler üzerinde durulacaktır. Böylece, bireylerin hak arayışı sürecinde daha bilinçli ve etkili adımlar atabilmeleri amaçlanmaktadır.

Başvuru İçin Temel Şartlar

Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için öncelikle, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa’da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) güvence altına alınmış olması gerekmektedir. Örneğin, bir kişi iş yerinde haksız yere işten çıkarıldığını ve bu durumun çalışma hakkını ihlal ettiğini düşünse bile, çalışma hakkı AİHS’de yer almadığından doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuramaz. Ancak, işten çıkarma süreci kişinin aile ve özel hayatını olumsuz etkilediyse, bu durumda aile ve özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapılabilir.

Kamu Gücü ve Olağan Hukuk Yolları

İhlalin, kamu gücünü kullanan kurum veya kişilerin faaliyetleri sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir. Bu, bir kamu kurumunun aldığı bir kararın bireyin haklarını ihlal etmesi gibi durumları kapsar. Örneğin, bir vatandaşın mülkiyet hakkının, devlet tarafından yapılan bir kamulaştırma işlemiyle ihlal edildiğini düşündüğü bir durumda, Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Ancak, bu başvuru için öncelikle olağan hukuk yollarının tükenmiş olması şarttır. Yani, ilgili kişi veya kurumlar nezdinde yapılan başvurular ve davalarda nihai kararın alınmış olması gerekmektedir. Bu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla ilgili bir durumda, kişinin önce yerel mahkemelerde ve gerekiyorsa Yargıtay’da hakkını aramış olması anlamına gelir.

İhlal İddiasının Açıkça Dile Getirilmesi

Başvuru sürecinde, ihlal iddiasının yargılama sırasında ve olağan kanun yollarında (itiraz, istinaf ve temyiz) açıkça dile getirilmiş olması gerekmektedir. Yani, bir bireyin adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini düşündüğü bir durumda, bu iddianın ilk derece mahkemesinden itibaren dile getirilmesi ve sonrasında temyiz sürecinde de bu iddianın sürdürülmesi önemlidir. Örneğin, bir dava sürecinde savunma hakkının kısıtlandığını düşünen bir sanık, bu iddiasını mahkeme sürecinde açıkça belirtmeli ve temyiz aşamasında da bu argümanını sürdürmelidir. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, daha önce dile getirilmeyen yeni iddiaları inceleme dışı bırakmaktadır.

Sonuç: Anayasa Mahkemesine başvuru, bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruma altına almanın önemli bir yoludur. Ancak, bu süreçte dikkat edilmesi gereken bir dizi kriter bulunmaktadır. İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa’da hem de AİHS’de güvence altına alınmış olması, ihlalin kamu gücü kullanılarak gerçekleşmiş olması, olağan hukuk yollarının tükenmiş olması ve ihlal iddiasının yargılama sürecinde açıkça dile getirilmiş olması, başvurunun kabul edilmesi için gereken temel şartlardır. Bu süreci doğru şekilde takip eden bireyler, hak arayışlarında daha etkili sonuçlar elde edebilir.

Paylaş: