Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 180. maddesi, davaların tamamen ıslah edilmesi sürecini düzenler. Islah, dava dilekçesinin yeniden düzenlenmesi ve davanın baştan itibaren ele alınması anlamına gelir. Bu, davacının dava konusunu, taleplerini veya dava sebeplerini tamamen değiştirmesi durumunda uygulanır. Islahın usul ve esasları, hem yargılama sürecini hızlandırmayı hem de tarafların hak arama özgürlüğünü korumayı amaçlar. Islah, dava sürecinin adil ve etkin işlemesine katkıda bulunurken, kötüye kullanımının önlenmesi için de belli kurallara bağlanmıştır. Bu yazıda, HMK’nın 180. maddesi ışığında davanın tamamen ıslahı sürecini, yargıtay kararları ve pratik örneklerle inceleyeceğiz.

Davanın Tamamen Islahı ve Yargıtay Kararları

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 180. maddesi, davanın tamamen ıslahı sürecini düzenler. Islah, dava dilekçesinin baştan itibaren yeniden düzenlenmesini gerektirir. Yargıtay kararları, ıslahın hem davacı hem de davalı tarafından yapılabilen bir işlem olduğunu vurgular. Örneğin, bir işçi, işverenine karşı açtığı ücret alacağı davasını, daha sonra işe iade talebi ekleyerek tamamen ıslah edebilir. Yargıtay, ıslahın kötüniyetli olarak yapılmadığı sürece, davacının hak arama özgürlüğü çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Islah işlemi, yargılama sürecini uzatmadan, davacının taleplerini daha net bir şekilde ortaya koymasına olanak tanır.

Islahın Pratikte Uygulanması ve Örnekler

Islah işlemi, pratikte çeşitli durumlarda karşımıza çıkar. Örneğin, bir taşınmazın paylaşımı davasında, davacı daha sonra taşınmazın tamamı üzerindeki hak iddiasını dava dilekçesine ekleyerek davanın tamamen ıslahını talep edebilir. Bu durumda, davacının yeni bir dava dilekçesi sunması ve davanın ıslah edilmiş hali üzerinden yargılamanın devam etmesi gerekir. Islah, dava sürecinde önemli bir değişiklik yapılması gerektiğinde, özellikle dava sebepleri veya taleplerdeki değişikliklerde, taraflara esneklik sağlar. Ancak, ıslahın kötüye kullanılmaması ve yargılama sürecini gereksiz yere uzatmaması için kanun tarafından belirlenen kurallara uyulması şarttır.

Islahın Sınırları ve Kötüniyetli Islah

Islah işlemi, dava sürecinde taraflara önemli bir esneklik sağlasa da, bu işlemin kötüye kullanılmasının önlenmesi gerekmektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay kararları, ıslahın kötüniyetli olarak yapıldığının belirlenmesi durumunda, mahkemenin ıslahı dikkate almadan karar verebileceğini belirtir. Örneğin, bir alacak davasında, davacının sürekli olarak dava dilekçesini ıslah ederek yargılama sürecini uzatmaya çalışması, kötüniyetli bir ıslah olarak değerlendirilebilir. Bu tür durumlarda, mahkeme, ıslah işlemini dikkate almayarak, davanın esasına ilişkin kararını verebilir. Islahın amacı, hak arama özgürlüğünü desteklemek ve dava sürecini etkin bir şekilde ilerletmek olduğundan, kötüye kullanımı yargısal sürecin adaletli işlemesine engel teşkil eder.

Sonuç: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 180. maddesi, davanın tamamen ıslah edilmesi sürecini düzenleyerek, davacıya dava dilekçesini baştan itibaren yeniden düzenleme imkanı tanır. Islah işlemi, yargılama sürecinde esneklik sağlar ve davacının hak arama özgürlüğünü korur. Ancak, ıslahın kötüye kullanılmaması ve yargılama sürecini gereksiz yere uzatmaması için belirli kurallara uyulması gerekmektedir. Yargıtay kararları, ıslah işleminin kötüniyetli olarak yapılmadığı sürece, davacının taleplerini daha net bir şekilde ortaya koymasına olanak tanıdığını göstermektedir. Islah, dava sürecinin adil ve etkin işlemesine katkıda bulunan önemli bir hukuki araçtır.

Paylaş: