Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 206. madde, imza atamayan bireylerin hukuki işlemleri gerçekleştirebilmesi için gerekli prosedürleri açıklar. Bu madde, okuma yazma bilmeyenlerden, fiziksel engelleri nedeniyle imza atamayanlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. HMK’nın bu hükmü, herkesin hukuki işlem yapma hakkını güvence altına alırken, işlemlerin geçerliliği için noter onayı gibi bazı şartları da beraberinde getirir. Bu yazıda, HMK 206 maddesinin detaylarına ve Yargıtay’ın bu konuda verdiği önemli bir karara değineceğiz. Ayrıca, günlük hayattan örneklerle maddenin uygulanış biçimini ve getirdiği kolaylıkları anlatacağız.

HMK 206’nin Uygulanma Alanı

HMK 206. madde, imza atamayan kişilerin hukuki işlemlerini nasıl gerçekleştirebileceklerini düzenler. Bu maddenin birinci fıkrası, okuma yazma bilmeyenlerin, mühür, alet ya da parmak izi kullanarak işlem yapmaları durumunda, belgelerin noter tarafından düzenlenmesi gerektiğini belirtir. Örneğin, bir arazi satışı işlemi sırasında, satıcı okuma yazma bilmiyorsa, satış sözleşmesinin noter huzurunda, satıcının parmak izi ile imzalanması gerekmektedir. İkinci fıkrada ise, imza atamayan ancak okuma yazma bilen kişilerin durumu ele alınmış ve bu kişilerin de noter onayı ile işlem yapmaları zorunluluğu vurgulanmıştır. Bu durum, bir banka hesabından para transferi yapmak isteyen ancak eli sakatlanmış bir bireyin, işleminin noter onayı ile gerçekleştirilmesi gerektiğini örneklendirir.

Yargıtay Kararı ve Önemi

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2016 yılında verdiği bir karar, HMK 206 maddesinin uygulanmasına dair önemli bir örnektir. Bu kararda, okuma yazma bilmeyen bir kişinin, hastanede yattığı sırada parmak izi ile verdiği virman talimatının geçersiz sayılması gerektiği belirtilmiştir. Çünkü işlem, noter huzurunda gerçekleştirilmemiş ve HMK’nın gerekli kıldığı prosedüre uyulmamıştır. Bu karar, hukuki işlemlerin geçerliliği için gerekli prosedürlerin ne kadar önemli olduğunu ve bu prosedürlere uyulmadığında ortaya çıkabilecek sorunları gösterir. Pratikte, bu durum, bir hastanede yatan kişinin, banka işlemi yapmak istediğinde, işlemin noter huzurunda yapılmasının önemini vurgular.

HMK 206’nin Getirdiği Kolaylıklar ve Sorumluluklar

HMK 206 maddesi, imza atamayan kişiler için hukuki işlemleri kolaylaştırırken, noterler üzerinde de önemli sorumluluklar yükler. Noterler, bu kişilerin işlemlerini yasalara uygun şekilde gerçekleştirmelerini sağlamakla yükümlüdür. Ayrıca, maddenin üçüncü fıkrası, noter tarafından onaylanacak belgeler için herhangi bir harç, vergi ve değerli kağıt bedeli alınmamasını hükme bağlar. Bu, özellikle mali imkanları sınırlı olan kişiler için büyük bir kolaylıktır. Örneğin, bir emekli, maaşını çekmek için banka hesabı açmak istediğinde, imza atamıyorsa, bu işlemi noter huzurunda ve ek bir mali yük altına girmeden gerçekleştirebilir.

Sonuç: HMK 206 maddesi, imza atamayan bireylerin hukuki işlemlerini gerçekleştirebilmeleri için önemli bir düzenleme sunar. Noter onayı gibi prosedürlerle, bu kişilerin haklarının korunması amaçlanırken, işlemlerin güvenliği de sağlanmaktadır. Yargıtay’ın ilgili kararı, bu prosedürlere uyulmamasının yaratabileceği sorunları ve hukuki işlemlerin geçerliliği için gerekli adımların önemini vurgular. Sonuç olarak, HMK 206, toplumun her kesiminden insanların adil ve eşit bir şekilde hukuki işlem yapabilmesini destekleyen bir yasal mekanizmadır.

Paylaş: